Kendi gezilerinden çektiği görselerle sunduğu tarih yazılarını biz büyük bir keyifle okuyoruz. Koç Üniversite’sinde Tarih, Arkeoloji ve Sanat Ta
Fikirle yatıp kalkan, Serdesin reklam ajansının baş fikir esnafı dostumuz Serhat Bayram’a hangi kelimeyi sorabilirdik!? Tabii ki “Fikir” NerdenGeliyo?
Evde yoklarsa nerdeler? Tabii ki seyahatteler! 3. geleneksel pazar sohbetlerimizde yine bir seyahatten bildiren sevgili gezgin dostumuz Deniz ErayR
“Büyüleyici bir Türk sanatı olan “ebru”nun hem deyim olarak hem de gerçekten kitabını yazmış, bu geleneği özen ve tutkuyla yaşatan, öğreten sayg
Sosyal medyada onu her gördüğümüzde bize “keşke öğrencisi olmak için tıp okusaydık” dedirten değerli Prof. Dr. Erbuğ Keskin’i, Nerde
Enflasyon yine gündemimizde. Hatırlarsanız 2000’lerde bunun bir de canavar hali vardı. Konu ekonomi olunca fazlasından korkulan bir kelime olan “enflasyon”, Fransızcadan geliyor. Enflasyonun başındaki “en”, Latincede “iç, içine” anlamındaki “in-“ ön ekinden; sonundaki “flasyon” ise “üflemek” anlamındaki “flare” fiilinden geliyor. Yani “en+flasyon” tam olarak “içe + üfleme” demek....
Şimdi okullu olup sınıfları doldurma vakti… Okuma yazma öğrenip, tekrar tekrar okuyup, sürekli öğrenmek için. “Okul” denen mekanın, kurumun içindeki “oku-“ kökünü fark etmişsinizdir. Eski Türkçe “okı-“ fiili çağırmayı, yüksek sesle söylemeyi, yazıyı seslendirmeyi anlatmış. Bunun için “türkü okumak”, “şiir okumak”, “dua okumak” diyoruz. Sonra bir...
"Pejmürde" ne tuhaf bir kelime, değil mi? İçindeki "J" harfi, yabancı kökenini hemen ele veriyor...
Siz hiç "mutmain" oldunuz mu? Belki de olmuşsunuzdur da farkında değilsinizdir. Zira, gündeme taze düşen bu Arapça kelime için TDK, "eskimiş" diye not düşmüş. "Mutmain" kelimesinin içinde sakinleşmeyi, sükûn bulmayı, emniyete ermeyi ifade eden "itminan" var. Haliyle "mutmain olmak" da huzura ermeyi, dinginleşmeyi, güvende hissetmeyi anlatıyor. Yoksa bu...
"Uzlaşma" çok güzel bir kelime: Anlaşmaya, barışa, yapıcı olmaya çağırıyor. İçerisindeki "uz"u fark etmişsinizdir. Burada “uygun, uyumlu” olmayı anlatan, Eski Türkçe bir kelime. Asıl anlamı ise "mahir, usta" olmak...
TRT'nin meşhur "Kuruntu Ailesi" dizisini ve rahmetli Gazanfer Özcan'ın canlandırdığı aile reisi "Hüsnü Kuruntu" karakterini hatırlayanlar? Eğer bir 80'ler çocuğuysanız, sadece bu dizi yüzünden "hüsnükuruntu"nun anlamını yanlış öğrenmiş olabilirsiniz. Hüsnü Kuruntu her şeyden işkillenen, endişelenen, kısaca "kuruntulu" bir karakterdi. Bu sebeple, "hüsnükuruntu"nun işkilli insanlar için...
"Biri anlatsın hemen, nedir bu normal? Canım sıkıldı artık, yoksa ben miyim anormal?" Bülent Ortaçgil'in bu sevdiğimiz şarkısı "normal"in derdini güzel anlatıyor...
Fatoş, Fato, Fati...
Gündeme GÜM diye düşüveren yüzlerce yıllık bir kelime: Ekümenik! Fransızca "oecuménique" kelimesinden uyarladığımız bu kelime dinî çevreler, özellikle de Hıristiyan Kiliselerince sahiplenilmiş. Fransızca ve İngilizcede 1500'lerden beri kullanılan "ekümenik" sıfatının asıl kaynağı ise Yunanca "oikoumenikos". "Oiko" kelimesinden "ekonomi" maddesinde bahsetmiştik: Hane, mesken, yaşanan yer demek. "Oikomenikos" da...
Velfecri...
Bugünkü kelimemiz olan "aşık" ama olunan değil, atılan "aşık". Hani derler ya: "Sen kiminle aşık atıyorsun?"...
Bugün yine bir isim işleyelim, sırada da erkek ismi var derken Kadir Gecesi’ne denk geldik. Bildiğiniz gibi çok şanslı, kısmetli insanlar için “Kadir Gecesi’nde doğmuş” denir. Zira İslam inancına göre Hz. Muhammed’e Cebrail aracılığıyla ilk vahyin indirildiği bu gece, hayır ve esenlik dolu, mübarek bir gece. Kesin...
Eksper mi ekspert mi? Fransızcadan aldığımız kelime orijinal dilinde "expert" diye yazılıp, "eksper" diye okunuyor (dişi versiyonu "ekspert"). Türkiye Türkçesine ait karşılığı "uzman". İçinde "usta, mahir, becerikli" anlamındaki Eski Türkçe "uz" var. Arapçası ise "mütehassıs"...
İyi haftalar sevgili okur. Haftaya iç güveysinden hallice başlamadınız inşallah? Bu komik deyim bize kültürümüzde "iç güveysi" olmanın pek "halli" bir durum olmadığını söylüyor. Günümüzde ne kadar geçerli bir tespittir, bilemeyeceğiz...
"Mutabık kalmak" tabiri insana ekstra bir güven vermiyor mu? Hani "anlaştık", "uzlaştık" deyince durum hala sallantıda olabilir ama bir "mutabakata" vardıysanız hele, sırtınız yere gelmez! Arapçadan, Farsçadan gelen eski kelimelerin kendine has bir ağırlığı, ciddiyeti oluyor. Zaten daha çok resmî dilde, haberlerde duyuyoruz bu ağdalı, iddialı...
İngilizcesi Jasmine, Fransızcası Jasmin, İspanyolcası Jazmín, İtalyancası Gelsomina… Arnavutçası Jasemi, Slovencesi Jasmina, Rumencesi İasomie… Hoş kokusu tüm dünya dillerine sinmiş, Türkçeye “Yasemin” olarak girmiş olan bu ismin kaynağı, komşumuzun dili Farsça. Farsça “yasemin” ya da “yasemen” kelimesi, zeytingiller familyasından küçük, tırmanmayı seven bir ağacı anlatıyor. Beyaz, sarı...
Tuhaf kelime kontenjanımızdan giriş yapan, edebî metinlerde rastlanan "hodbin", Farsçadan geliyor. Bu dilde "χod" kelimesi "kendi" anlamına gelmiş, "bin" de bakanı, göreni anlatmış. Yani "hodbin" sadece kendine bakanı, kendinden başkasını görmeyeni anlatıyor. Hodbin ile kesişen birkaç kelime daha: Bedbin: Kötü gören, kötümser Nikbin: İyi gören, iyimser Hodkâm: Kendini seven, arzulayan (bkz:...
Mustafa, Mustaf, Musti, Mıstık...
"Smokin", diller arası alışveriş tuhaflıklarının güzel bir örneği. Erkeklerin özel davetlerde giydiği bu şık takımın ismini Fransızca "smoking" kelimesinden almışız. Fakat meşhur "no smoking" ibaresinden hatırlayabileceğiniz gibi, "smoking" aslında İngilizce bir kelime! Bu dilde "tütmek" anlamındaki "to smoke" fiilinden geliyor ve duman çıkarmayı, sigara içmeyi anlatıyor. via GIPHY Zaten...
Yumurtayı “rafadan” sevenler? İnsan bu tuhaf kelimenin içinde “rafa” diye bir şey arıyor. “Neyden yumurta?” -> “Rafa rafa...
“Öz”lem “öz”el” bir isim...